Sanat Köşesi: Mona Lisa

Hoşş gell dinnnn! bugün konumuz Leonardo da Vinci'nin ve elbette dünyanın en ünlü sanat eseri olan Mona Lisa. Nedir, kimdir ve bu portreyi bu denli ünlü yapan nedir? Gel bakalım.

Öncelikle gel bi şu Mona Lisa kimmiş onu anlayalım. İlk tahminlere göre Mona Lisa, dönemin zengin tüccarlarından biri olan Francesco del Giconodo’nun eşi Lisa Gherardini’dir. Francesco bu tabloyu eşine hediye olarak sipariş edilmiştir. İtalyanca "hanımefendi" anlamına gelen "Mona" kelimesi ve kadının adı birleşince "Mona Lisa" yani "Hanımefendi Lisa" ortaya çıkmaktadır. Buraya kadar güzel ammaaa Da Vinci'nin bu tablo üzerinde 4 yıl çalıştırdıktan sonra tabloyu kendine saklaması işleri birazcık karıştırarak başka ihtimallerin de tartışılmasına neden olmuştur.

Bu ihtimaller arasında Leonardo'nun annesi, kendisinin kadın siluetindeki halini çizdiği düşünceleri hakimdi. Annesinin olması oldukça düşük ihtimalli görülse de eşcinsel kimliği bilinen Da Vinci’nin bilgisayarda yapılan ölçümlerde otoportresinin Mona Lisayla oldukça fazla benzerlik göstermesi ve noktaların (Dudaklar, burun, saç çizgisi gibi) neredeyse tam oturması bu ikinci ihtimali çokça düşündürmüştür. Ve hatta yine eşcinsel kimliği sebebiyle dönem baskılarından kaynaklı olarak aşık olduğu erkek çırağının kadın suretinde bir tablosu olduğu da uzun süre tartışılan ihtimallerden biri oldu.

Kimliği bir yana tabloyu esrarengiz kılan bir diğer unsur da yüzündeki ifade. Gülüyor mu, üzgün mü, sinirli mi, endişeli mi? Asla anlayamadığımız bu yüz ifadesi ve sanki nereye giderseniz gidin size bakıyormuş gibi hareket eden gözleri de tabloyu gayet dikkat çekici yapıyor elbette.

Kaş ve kirpikleri olmayan tablo ilk başlarda bilerek böyle yapıldığını düşündürtse de sonradan aşırı temizleme ve restorasyon nedeniyle zamanla kaş ve kirpiklerin solup fark edilemez dereceye geldiği ortaya çıkmıştır. Bu bahsedilen restorasyon çalışmaları sıreasında renkleri iyice soluklaşan ve sararan tablonun aslında nasıl görünmesi gerektiğini Leonardo’nun çıraklarından birinin yaptığı Mona Lisa kopyasından hareketle tahmin etmekteyiz.

Mona Lisa'nın bir diğer sıra dışı taraflarından biri de o dönemde kabul görmüş olan portre geleneğini reddedip derinlik algısıyla seyirciye dönük şekilde çizilmiş olmasıdır. Ayrıca yine o dönemin anlayışına uygun olarak göğüs hizasında bitmesi gereken portrenin ellere kadar aşağı inmiş olması, karakterin eşine sadakatini belirtmek için yüzük yerine ellerin duruşunun kullanılması da dönem anlayışına oldukça zıttır. Figürün arkasında gördüğümüz manzara ise Leonardo'nun pek çok tablosunda rastladığımız (bkz: Kayalıklar Bakiresi) bir dağ manzarasıdır. Figürün arkasında açık hava manzarası olması yine döneminin ilklerindendir.

Eserin asimetrik oluşu yine onu oldukça dikkat çekici yapar. Yüzün iki farklı parçası vardır ve bu asimetri ufuk çizgisinden rahatlıkla fark edilebilir.

Aslına bakarsanız yakın bir tarihe kadar bu tablo kimsenin dikkatinde değildi. Ammaaaa sembolizm dediğimiz şey ortaya çıkınca tablo daha da popülerleşti tabii

Eserdeki puslu ve kadının yüzündeki anlaşılmaz ifadenin kaynağı aslen Leonardo’nun çizim tekniği. Sfumato adı verilen bu tekniğin olayı hatları ve renkleri yumuşakça birbirine karıştırmak.

Leonardo bu eseri önce dönemin kralına hediye etmiş sonra da İtalya’da bir müzeye vermiştir. 1911’de Louvre Müzesi'nde sergilenen resmin tekrar İtalya’ya getirilmesini isteyen bir müze çalışanının tabloyu çalmasıyla ününe ün katan ve dünyaca bilinmeye başlayan eser şu anda tekrardan Louvre Müzesi'nde sergilenmektedir.

Evvet, bu haftanın sanat köşesi de son bulmuştur dostlar. Umarım keyif almışsınızdır ve umarım faydalı olmuştur.

Ben, Eren Kaya veee

Bir sonraki yazıda görüşünceye dek, Hoşça kalınız efenim.