Sanat Köşesi: Çığlık Tablosu

Öncelikleee hoş geldiniz efenim. Nasılsınız, iyi misiniz? Umarım iyisinizdir. Bugün sanat köşesindeyiz, haftanın sevdiğimiz günlerinden biri, Yine yeniden kültürlenmeye geldik. Bugün çoğunuzun gördüğü, hiç değilse maskesini gördüğü, Mona Lisa’dan sonraki ennn kült tablolardan birini inceleyeceğiz.

Edward Munch: The Scream (Çığlık)

Şimdi bu Çığlık Tablosunu bu kadar özel yapan ne? Gelin beraber bakalım.

Öncelikle bu tablonun iki versiyonu var. Edward Munch bu tabloyu bir fotoğrafta gördüğünüz şekliyle yapıyor, bir de pastel boyayla ikinci bir versiyon hazırlıyor, ve ikinci eserinin üzerine şu satırları yazıyor:

“Bir yolda yürüyordum, iki dostumla

Güneş batıyordu.

Aniden kan kırmızısına döndü gökyüzü.

Durakladım, bitkin hissederek.

Ve dayandım yanı başımdaki korkuluğa.

Kan ve ateşten dilleri vardı şehrin,

Ve mavi-siyah fiyordun üzerinde dostlarım devam etti.

Ama ben orada kaldım endişeyle titreyerek.

Ve hissettim doğadan sonsuz bir çığlığın geçtiğini.”

Aslına bakarsanız zaten sırf bu dizeleri okuyarak bile yazarın ne hissettiğini anlamak gayet mümkün. Hemen bir resme dönelim, gökyüzü kan kırmızısına dönüşürken o aradaki geçiş resmedilmiş. Hem kan kırmızı renk hem de ateş rengi diyebileceğimiz bir sarı turuncu karışımı gökyüzünde bizi karşılıyor. Ortada bir iskelete benzeyen ve köprünün korkuluğuna dayanmış olan bir figür var. Bu figür satırlardan da anlayabileceğimiz üzere Edward Munch. Arkada soluk, belli belirsiz arkası dönük iki siluet var. Bunlar Munch’ın arkadaşları. Ana figüre dönersek. Gözleri ve burun delikleri kocaman açılmış, ağzı açık ve tam çığlı atma pozisyonunda, elleriyle de kulaklarını kapatıyor. Tam bir endişe, korku ve kaos hakim resme. Biraz daha dikkatli bakarsak köprü ve ressamın arkadaşları tamamen düzgün ve nizami çizilmişken, ana kişi eğimli çizilmiş. Gökyüzü ve köprünün arkasından selam veren şehir görüntüsü de aynı ölçüde eğimli ve yamuk yumuk tabiri caizse.

Bu eserin en güzel yanlarından biri ise esere baktığında sanat bilgin 0 olsa dahi bu tabloya baktığında eserdeki o kaosu, çığlığı, endişeyi, gergin ortamı anlıyorsun. Bu eser öyle bir eser ki kim olursan ol ister dağda çoban ister sanat eleştirmeni sana vermek istediği duyguyu çok iyi veriyor. Diğer Rönesans eserlerindeki gibi muhteşem gerçekçilik, inanılmaz ince detaylar, mükemmel anatomi yok aslında Çığlıkta. Ama Çığlık mesajını bu kadar az detayla bu kadar iyi verebilen nadir ederlerden.

Dışavurumculuk akımından bayağı etkilenen bu eserde (Sanat akımları yazısı pek yakında sizinle endişelenmeyin) aslında renk skalasında birbirine zıt olan sıcak ve soğuk pek çok tonun bir arada kullanıldığını görüyoruz. Fırça darbeleri ise keskin.

Bu eserde amaç gerçekleri olduğu gibi izleyene göstermek değil aslında, Duyguları, düşünceleri, insanın kafasının içindeki o kaos anlatılıyor. Kimsenin görmediği, göstermediği ama var olan , var olduğunu da herkesin bildiği şeyler.

Bu arada size bir genel kültür bilgisi daha, Bu eserdeki o ağzı açık, burun delikleri büyümüş, gözleri fal taşı gibi, ince uzun, kurukafaya benzer yüz var ya. Hah işte o yüz gerilim filmi serisi olan “Çığlık” filmindeki ikonik maskenin ana ilham kaynağı. Görselini gördüğünüz bu maskeyi bilmeyen var mı? Sanmam.

“The Scream” şu sıralar Oshlo’da Norveç Ulusal Galerisi’nde sergilenmekte. 1893 yılında yani 19.yy’da Edward Munch tarafından yapılan eser “ardizlenimcilik” ya da diğer bir adıyla “post-eprisyonizim’den” etkileniyor. Ve hâlâ daha etkisini tüm dünyada sürdürüyor.

Bugünlük bu kadar dostlar. Umarım beğenmişsinizdir ve umarım sonraki yazımızda tekrar görüşürüz. O zamana dek hoşça kalın efenim.